Bhagawad Gita Lesson 18 - The endeavor for Liberation

  Image courtesy: https://www.azquotes.com/quote/1276689 Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 71, 72, 73. श्रद्धावाननसूयश्च श‍ृणुयादपि यो नरः । सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ॥ १८-७१॥ कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा । कच्चिदज्ञानसम्मोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय ॥ १८-७२॥         अर्जुन उवाच । नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत । स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव ॥ १८-७३॥ shraddhaavaananasooyashcha shri’nuyaadapi yo narah’ । so’pi muktah’ shubhaam’llokaanpraapnuyaatpunyakarmanaam ॥ 18-71 ॥ kachchidetachchhrutam paartha tvayaikaagrena chetasaa । kachchidajnyaanasammohah’ pranasht’aste dhananjaya ॥ 18-72 ॥ arjuna uvaacha । nasht’o mohah’ smri’tirlabdhaa tvatprasaadaanmayaachyuta । sthito’smi gatasandehah’ karishye vachanam tava ॥ 18-73 ॥ Being reverential and non-vicious, if one who just gets to hear this, that person also attains the auspicious realm of rightious actions and gets liberated. Has all...

Image courtesy:https://i.pinimg.com/236x/ec/93/7f/ec937fcd54194093560af5cea36fa5ba.jpg Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 69, 70. न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः । भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि ॥ १८-६९॥ अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः । ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः ॥ १८-७०॥ na cha tasmaanmanushyeshu kashchinme priyakri’ttamah’ । bhavitaa na cha me tasmaadanyah’ priyataro bhuvi ॥ 18-69 ॥ adhyeshyate cha ya imam dharmyam samvaadamaavayoh’ । nyaanayajnyena tenaahamisht’ah’ syaamiti me matih’ ॥ 18-70 ॥ From those among human beings there is not many who do, that which pleases Me, therefore all those others on earth are not dearer to Me. But, in My opinion, those who. studies this conversation between us on rightousness, by offering this unto the fire of intellect, is perhaps dear to Me. 

  Image courtesy:https://bluestoblessings.com/gods-promise-binding-oath/ Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 64 - 68. सर्वगुह्यतमं भूयः श‍ृणु मे परमं वचः । इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम् ॥ १८-६४॥ मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु । मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे ॥ १८-६५॥ सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज । अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ॥ १८-६६॥ इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन । न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति ॥ १८-६७॥ य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति । भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः ॥ १८-६८॥ sarvaguhyatamam bhooyah’ shri’nu me paramam vachah’ । isht’o’si me dri’d’hamiti tato vakshyaami te hitam ॥ 18-64 ॥ manmanaa bhava madbhakto madyaajee maam namaskuru । maamevaishyasi satyam te pratijaane priyo’si me ॥ 18-65 ॥ sarvadharmaanparityajya maamekam sharanam vraja । aham tvaa sarvapaapebhyo mokshayishyaami maa shuchah’ ॥ 18-66 ॥ idam te naatapaskaaya naabhaktaaya kadaachana । na chaashus...

  Image courtesy:https://in.pinterest.com/pin/488640628300184372/ Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 61, 62, 63. ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति । भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया ॥ १८-६१॥ तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत । तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम् ॥ १८-६२॥ इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया । विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु ॥ १८-६३॥ eeshvarah’ sarvabhootaanaam hri’ddeshe’rjuna tisht’hati । bhraamayansarvabhootaani yantraarood’haani maayayaa ॥ 18-61 ॥ tameva sharanam gachchha sarvabhaavena bhaarata । tatprasaadaatparaam shaantim sthaanam praapsyasi shaashvatam ॥ 18-62 ॥ iti te jnyaanamaakhyaatam guhyaadguhyataram mayaa । vimri’shyaitadasheshena yathechchhasi tathaa kuru ॥ 18-63 ॥ The Lord of all beings, stands at the region of the heart, makes all beings, that are mounted on to the physical bodies by the illusion, move around. Hey, Bharata, surrender unto Him, whole heartedly, with His support you shall a...

  Image courtesy:https://quotefancy.com/quote/904396/Rumi-Your-worst-enemy-is-hiding-within-yourself-and-that-enemy-is-your-nafs-or-false-ego Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 57, 58, 59, 60. चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः । बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव ॥ १८-५७॥ मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि । अथ चेत्त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि ॥ १८-५८॥ यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे । मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ॥ १८-५९॥ स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा । कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोऽपि तत् ॥ १८-६०॥ chetasaa sarvakarmaani mayi samnyasya matparah’ । buddhiyogamupaashritya machchittah’ satatam bhava ॥ 18-57 ॥ machchittah’ sarvadurgaani matprasaadaattarishyasi । atha chettvamahankaaraanna shroshyasi vinankshyasi ॥ 18-58 ॥ yadahankaaramaashritya na yotsya iti manyase । mithyaisha vyavasaayaste prakri’tistvaam niyokshyati ॥ 18-59 ॥ svabhaavajena kaunteya nibaddhah’ svena karmanaa । kartum nech...

Image courtesy:https://consciousreminder.com/2019/04/14/these-are-the-4-signs-that-your-ego-is-dissolving/ Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 54, 55, 56. ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काङ्क्षति । समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम् ॥ १८-५४॥ भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः । ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम् ॥ १८-५५॥ सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः । मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम् ॥ १८-५६॥ brahmabhootah’ prasannaatmaa na shochati na kaankshati । samah’ sarveshu bhooteshu madbhaktim labhate paraam ॥ 18-54 ॥ bhaktyaa maamabhijaanaati yaavaanyashchaasmi tattvatah’ । tato maam tattvato jnyaatvaa vishate tadanantaram ॥ 18-55 ॥ sarvakarmaanyapi sadaa kurvaano madvyapaashrayah’ । matprasaadaadavaapnoti shaashvatam padamavyayam ॥ 18-56 ॥ The propitious one,   who has identified oneself with the supreme spirit within, neither regrets nor wishes; recieves My supreme connectivity in all living beings. As one becomes awar...

  Image courtesy: https://positivewordsresearch.com/serenity/ Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 50 - 53. सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे । समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा ॥ १८-५०॥ बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च । शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च ॥ १८-५१॥ विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः । ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः ॥ १८-५२॥ अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् । विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ १८-५३॥ siddhim praapto yathaa brahma tathaapnoti nibodha me । samaasenaiva kaunteya nisht’haa jnyaanasya yaa paraa ॥ 18-50 ॥ buddhyaa vishuddhayaa yukto dhri’tyaatmaanam niyamya cha । shabdaadeenvishayaamstyaktvaa raagadveshau vyudasya cha ॥ 18-51 ॥ viviktasevee laghvaashee yatavaakkaayamaanasah’ । dhyaanayogaparo nityam vairaagyam samupaashritah’ ॥ 18-52 ॥ ahankaaram balam darpam kaamam krodham parigraham । vimuchya nirmamah’ shaanto brahmabhooyaaya kalpate ॥ 18-53 ॥ My brief un...

Image courtesy:https://barbgadway.blogspot.com/2017/12/be-blessing-do-all-things-heartily.html Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 45 - 49. स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः । स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु ॥ १८-४५॥ यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् । स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः ॥ १८-४६॥ श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् । स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ १८-४७॥ सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् । सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः ॥ १८-४८॥ असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः । नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति ॥ १८-४९॥ sve sve karmanyabhiratah’ samsiddhim labhate narah’ । svakarmaniratah’ siddhim yathaa vindati tachchhri’nu ॥ 18-45 ॥ yatah’ pravri’ttirbhootaanaam yena sarvamidam tatam । svakarmanaa tamabhyarchya siddhim vindati maanavah’ ॥ 18-46 ॥ shreyaansvadharmo vigunah’ paradharmaatsvanusht’hitaat । svabhaavaniyatam karma kurvannaapnoti kilbisham ॥ 18-47 ॥ sahajam karma ...

    Image courtesy:http://mayapurvoice.com/svagatam/researchers-get-closer-understanding-varnashrama-dharma/ Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 42, 43, 44. शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च । ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ॥ १८-४२॥ शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् । दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥ १८-४३॥ कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् । परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ॥ १८-४४॥ shamo damastapah’ shaucham kshaantiraarjavameva cha । nyaanam vijnyaanamaastikyam brahmakarma svabhaavajam ॥ 18-42 ॥ shauryam tejo dhri’tirdaakshyam yuddhe chaapyapalaayanam । daanameeshvarabhaavashcha kshaatram karma svabhaavajam ॥ 18-43 ॥ kri’shigaurakshyavaanijyam vaishyakarma svabhaavajam । paricharyaatmakam karma shoodrasyaapi svabhaavajam ॥ 18-44 ॥ Equanimity, self-restrain, austerity, purity, forebearance, sincerity, integrity and also knowledge, discovery and piety are the innate characteristics of priestly a...

    Image courtesy:https://www.slideshare.net/srisurabhi/ils-2018-varnasrama-without-gurukula-just-a-hobby Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 40, 41. न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः । सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ॥ १८-४०॥ ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप । कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥ १८-४१॥ na tadasti pri’thivyaam vaa divi deveshu vaa punah’ । sattvam prakri’tijairmuktam yadebhih’ syaattribhirgunaih’ ॥ 18-40 ॥ braahmanakshatriyavishaam shoodraanaam cha parantapa । karmaani pravibhaktaani svabhaavaprabhavairgunaih’ ॥ 18-41 ॥ There is not a thing on the earth, in the celestial sphere also in the divine that is in reality free from the temperaments born of the Matter, so all these have the the three attributes. The Priests, Governers, Entrepreneurs and the Workers, hey Parantapa, are distinguished by their actions born of the innate nature influenced by the three attributes of Matter. 40.  B...

  Image courtesy: https://quotesnsayings.net/wp-content/uploads/2016/05/the-unfortunate-thing-somerset-maugham-quote.jpg Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 36, 37, 38, 39. सुखं त्विदानीं त्रिविधं श‍ृणु मे भरतर्षभ । अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति ॥ १८-३६॥ यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् । तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम् ॥ १८-३७॥ विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम् । परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम् ॥ १८-३८॥ यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः । निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १८-३९॥ sukham tvidaaneem trividham shri’nu me bharatarshabha । abhyaasaadramate yatra duh’khaantam cha nigachchhati ॥ 18-36 ॥ yattadagre vishamiva parinaame’mri’topamam । tatsukham saattvikam proktamaatmabuddhiprasaadajam ॥ 18-37 ॥ vishayendriyasamyogaadyattadagre’mri’topamam । parinaame vishamiva tatsukham raajasam smri’tam ॥ 18-38 ॥ yadagre chaanubandhe cha sukham mohanamaatmanah’ । nidraalasyapramaadottham tattaamasamudaahri’tam ॥ 18-39 ॥ ...

  Image courtesy:https://msicredit.com/top-new-years-resolutions/ Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 33, 34, 35. धृत्या  यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः । योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥ १८-३३॥ यया तु धर्मकामार्थान्धृत्या धारयतेऽर्जुन । प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी ॥ १८-३४॥ यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च । न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी ॥ १८-३५॥ dhri’tyaa yayaa dhaarayate manah’praanendriyakriyaah’ । yogenaavyabhichaarinyaa dhri’tih’ saa paartha saattvikee ॥ 18-33 ॥ yayaa tu dharmakaamaarthaandhri’tyaa dhaarayate’rjuna । prasangena phalaakaankshee dhri’tih’ saa paartha raajasee ॥ 18-34 ॥ yayaa svapnam bhayam shokam vishaadam madameva cha । na vimunchati durmedhaa dhri’tih’ saa paartha taamasee ॥ 18-35 ॥ The resolve by which maintains the operations of the mind, breath and senses steady through conjunction, that resolve, hey Partha is of the satinless constitution. The resolve, which is maintains the o...

  Image courtesy:https://www.dreamstime.com/stock-illustration-lights-intellect-next-generation-ai-series-arrangement-fusion-human-head-fractal-shape-subject-mind-consciousness-image46565485 Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 29, 30, 31, 32. बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं श‍ृणु । प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय ॥ १८-२९॥ प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये । बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥ १८-३०॥ यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च । अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी ॥ १८-३१॥ अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता । सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी ॥ १८-३२॥ buddherbhedam dhri’teshchaiva gunatastrividham shri’nu । prochyamaanamasheshena pri’thaktvena dhananjaya ॥ 18-29 ॥ pravri’ttim cha nivri’ttim cha kaaryaakaarye bhayaabhaye । bandham moksham cha yaa vetti buddhih’ saa paartha saattvikee ॥ 18-30 ॥ yayaa dharmamadharmam cha kaaryam chaakaaryameva cha । ayathaavatprajaanaati buddhih’ saa paartha raa...

  Image courtesy:https://www.unicist.org/conceptual-thinking/aesthetics-is-the-core-of-steve-jobs-business-approach/ Chapter 18 -  The endeavor for Liberation - Slokas - 26, 27, 28. मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः । सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते ॥ १८-२६॥ रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः । हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥ १८-२७॥ अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः । विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥ १८-२८॥ muktasango’nahamvaadee dhri’tyutsaahasamanvitah’ । siddhyasiddhyornirvikaarah’ kartaa saattvika uchyate ॥ 18-26 ॥ raagee karmaphalaprepsurlubdho himsaatmako’shuchih’ । harshashokaanvitah’ kartaa raajasah’ parikeertitah’ ॥ 18-27 ॥ ayuktah’ praakri’tah’ stabdhah’ shat’ho naishkri’tiko’lasah’ । vishaadee deerghasootree cha kartaa taamasa uchyate ॥ 18-28 ॥ The doer who is free from attachment, not egocentric, endowed with strong will and cheer, undisturbed by the success or failure is said to be in the stainless ...

Image courtesy: https://allpoetry.com/poem/13502148--Hate-Taught-By-Ignorant--Foolish-People-by-SimplyMeMarisol Chapter 18 -   The endeavor for Liberation - Slokas - 23, 24, 25. नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् । अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ॥ १८-२३॥ यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः । क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥ १८-२४॥ अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् । मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥ १८-२५॥ niyatam sangarahitamaraagadveshatah’ kri’tam । aphalaprepsunaa karma yattatsaattvikamuchyate ॥ 18-23 ॥ yattu kaamepsunaa karma saahankaarena vaa punah’ । kriyate bahulaayaasam tadraajasamudaahri’tam ॥ 18-24 ॥ anubandham kshayam himsaamanapekshya cha paurusham । mohaadaarabhyate karma yattattaamasamuchyate ॥ 18-25 ॥ That assigned action which is performed without attacment and without like or dislike, wishing no result is said to be from the stainless constitution. That action performed for self-gratification, with pride and again taking exesiv...

  Image courtesy:https://gnosticwarrior.com/more-the-knowledge.html Chapter 18 -   The endeavor for Liberation - Slokas - 20, 21, 22. सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते । अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम् ॥ १८-२०॥ पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् । वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ॥ १८-२१॥ यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् । अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १८-२२॥ sarvabhooteshu yenaikam bhaavamavyayameekshate । avibhaktam vibhakteshu tajjnyaanam viddhi saattvikam ॥ 18-20 ॥ pri’thaktvena tu yajjnyaanam naanaabhaavaanpri’thagvidhaan । vetti sarveshu bhooteshu tajjnyaanam viddhi raajasam ॥ 18-21 ॥ yattu kri’tsnavadekasminkaarye saktamahaitukam । atattvaarthavadalpam cha tattaamasamudaahri’tam ॥ 18-22 ॥ The Knowledge by which one beholds that one imperishable nature which is undevided in the different forms of all beings, know that knowledge arises from the stainless constitution. The knowledge by which one notices a...

  Image courtesy:https://medium.com/knowledgenudge/kt-101-the-knowledge-to-action-framework-7fbe399723e8 Chapter 18 -   The endeavor for Liberation - Slokas - 18, 19. ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना । करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसङ्ग्रहः ॥ १८-१८॥ ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः । प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ॥ १८-१९॥ nyaanam jnyeyam parijnyaataa trividhaa karmachodanaa । karanam karma karteti trividhah’ karmasangrahah’ ॥ 18-18 ॥ nyaanam karma cha kartaa cha tridhaiva gunabhedatah’ । prochyate gunasankhyaane yathaavachchhri’nu taanyapi ॥ 18-19 ॥ Knowledge, object of knowledge and the knower all three are self-restrainers of any action. The organs of action, the act itself and the doer are three ways of gathering actions. Listen also to that, what is exactly declared about the difference in the attributes of the triad namely the knowledge, the action and the doer in the theories of attributes. When people can see and hear the suffering...

Image courtesy: https://vedanta.manishverma.site/tag/vivekachudamani/ Chapter 18 -   The endeavor for Liberation - Slokas - 15, 16, 17. शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः । न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥ १८-१५॥ तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः । पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ॥ १८-१६॥ यस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते । हत्वाऽपि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ॥ १८-१७॥ shareeravaangmanobhiryatkarma praarabhate narah’ । nyaayyam vaa vipareetam vaa panchaite tasya hetavah’ ॥ 18-15 ॥ tatraivam sati kartaaramaatmaanam kevalam tu yah’ । pashyatyakri’tabuddhitvaanna sa pashyati durmatih’ ॥ 18-16 ॥ yasya naahankri’to bhaavo buddhiryasya na lipyate । hatvaa’pi sa imaam’llokaanna hanti na nibadhyate ॥ 18-17 ॥ Whaterver action a human commences using his/her body, speech and mind, be it proper or perverse, these five factors happen to be it's means.   In fact, there, one who sees that the doer as verily one's own Self, such foolish one ...

    Image courtesy:https://depositphotos.com/10584799/stock-photo-action-definition-button-showing-acting.html Chapter 18 -   The endeavor for Liberation - Slokas - 12, 13, 14. अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् । भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ॥ १८-१२॥ पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे । साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम् ॥ १८-१३॥ अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् । विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥ १८-१४॥ anisht’amisht’am mishram cha trividham karmanah’ phalam । bhavatyatyaaginaam pretya na tu samnyaasinaam kvachit ॥ 18-12 ॥ panchaitaani mahaabaaho kaaranaani nibodha me । saankhye kri’taante proktaani siddhaye sarvakarmanaam ॥ 18-13 ॥ adhisht’haanam tathaa kartaa karanam cha pri’thagvidham । vividhaashcha pri’thakchesht’aa daivam chaivaatra panchamam ॥ 18-14 ॥ For those who would not renounce, three types of fruits of actions namely unpleasant, pleasant and mixture of pleasant and unpleasant get accrued f...

    Image courtesy:https://bengali.abplive.com/photos/adi-yogi-shiva-statue-at-velliangiri-foothills-in-coimbatore-of-tamil-nadu-497665 Chapter 18 -   The endeavor for Liberation - Slokas - 10, 11. न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते । त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ॥ १८-१०॥ न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः । यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ॥ १८-११॥ na dvesht’yakushalam karma kushale naanushajjate । tyaagee sattvasamaavisht’o medhaavee chhinnasamshayah’ ॥ 18-10 ॥ na hi dehabhri’taa shakyam tyaktum karmaanyasheshatah’ । yastu karmaphalatyaagee sa tyaageetyabhidheeyate ॥ 18-11 ॥ The confident and intelligent ones thoroughly filled with stainless constitution, do neither hates the undesirable actions not get attached to the desirable actions. It is not possible for any one with a physical body to renounce all actions totally, but the ones who renounces the fruits of actions is considered renunciate. “The practice of peace and reconciliat...

    Image courtesy:https://www.speakingtree.in/article/there-s-no-such-thing-as-renunciation Chapter 18 -   The endeavor for Liberation - Slokas - 7, 8, 9. नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते । मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ॥ १८-७॥ दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् । स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ॥ १८-८॥ कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन । सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः ॥ १८-९॥ niyatasya tu samnyaasah’ karmano nopapadyate । mohaattasya parityaagastaamasah’ parikeertitah’ ॥ 18-7 ॥ duh’khamityeva yatkarma kaayakleshabhayaattyajet । sa kri’tvaa raajasam tyaagam naiva tyaagaphalam labhet ॥ 18-8 ॥ kaaryamityeva yatkarma niyatam kriyate’rjuna । sangam tyaktvaa phalam chaiva sa tyaagah’ saattviko matah’ ॥ 18-9 ॥ Performing assigned actions does not account for any endeavor ; renunciation of such actions out of delusion is declared as arising out of ignorant constitution. The renunciation that goes with the notion that...

    Image courtesy:https://in.pinterest.com/pin/382665299562190623/ Chapter 18 -   The endeavor for Liberation - Slokas - 5, 6. यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् । यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ॥ १८-५॥ एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च । कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ॥ १८-६॥ yajnyadaanatapah’karma na tyaajyam kaaryameva tat । yajnyo daanam tapashchaiva paavanaani maneeshinaam ॥ 18-5 ॥ etaanyapi tu karmaani sangam tyaktvaa phalaani cha । kartavyaaneeti me paartha nishchitam matamuttamam ॥ 18-6 ॥ The offerings, charity and austerities are purifiers for the wise ones therefore the actions pertaining to offering, charity, and austerities are for sure not to be given up. Although they are also actions, the best way to perform them, in My opinion is that they must be performed as 'duty' without attachment and not expecting any result. “Selfless giving unto others represents one's true wealth. Give without remembering, and receive with...

  Image courtesy: https://in.pinterest.com/pin/180144053829442843/ Chapter 18 -   The endeavor for Liberation - Slokas - 3, 4. त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः । यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ॥ १८-३॥ निश्चयं श‍ृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम । त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः ॥ १८-४॥ tyaajyam doshavadityeke karma praahurmaneeshinah’ । yajnyadaanatapah’karma na tyaajyamiti chaapare ॥ 18-3 ॥ nishchayam shri’nu me tatra tyaage bharatasattama । tyaago hi purushavyaaghra trividhah’ samprakeertitah’ ॥ 18-4 ॥ On one hand the wise ones say 'give up noxious actions' and they, on the other hand say ' not to give up actions of offering, charity and austerity. There, listen to my conviction, Hey, best among the Bharatas, the renunciations themselves, Hey a tiger among the men, are precisely seem to be of three types. Determinism denies the reality of choice, because of a complete causal connectedness of motive and volition with physical, psychologic...

Image courtesy:https://cauldronsandcupcakes.com/2015/02/16/balancing-act/ Chapter 18 -   The endeavor for Liberation - Slokas - 1, 2. अर्जुन उवाच । संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् । त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन ॥ १८-१॥         श्रीभगवानुवाच । काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः । सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥ १८-२॥ arjuna uvaacha । samnyaasasya mahaabaaho tattvamichchhaami veditum । tyaagasya cha hri’sheekesha pri’thakkeshinishoodana ॥ 18-1 ॥ shreebhagavaanuvaacha । kaamyaanaam karmanaam nyaasam samnyaasam kavayo viduh’ । sarvakarmaphalatyaagam praahustyaagam vichakshanaah’ ॥ 18-2 ॥ Arjuna said: Hey Mighty armed!, I wish to know the reality of the endeavor; Also hey Hrishikesa!, about the  renunciation and Hey Keshunisudana!, and the difference. The Lord said: The wise ones understand that administering the intentions and the actions as the endeavor; and the clear sighted ones say that renunciation is giving...